Torbiel włosowa – leczenie

Torbielą włosową nazywa się przewlekły proces zapalny w okolicy bruzdy międzypośladkowej, który może przejść w stan ostry, któremu towarzyszy powstanie ropnia. Inaczej nazywany jest on także torbielą krzyżowo-ogonową lub pilonidalną oraz alternatywnie – zatoką pilonidalną. Nazwa ta bierze się z terminu „pilo nidal”, oznaczającego nic innego, jak „gniazdo włosów”. W torbieli tej, często, bowiem znajdowane są właśnie włosy. Dotyczy ona zazwyczaj młodych mężczyzn, w wieku od 20 do 30 lat – a znacznie rzadziej kobiet. Torbiel włosowa częściej dotyka osoby o ciemnych, aniżeli jasnych włosach, a także te zmagające się z problemem wyraźnej nadwagi lub otyłości.

Chociaż to specyficzne zapalenie tkanki podskórnej pojawia się stosunkowo często i nie jest stanem zagrażającym życiu, w rzeczywistości znacznie obniża jego jakość. Z tego względu tak ważne jest, aby każda włosowa torbiel była rozpoznana jak najwcześniej i poddana odpowiedniemu leczeniu.

Rozpoznanie i przyczyny powstawania

Zanim o leczeniu torbieli włosowej, warto wspomnieć o powodach tworzenia się tego typu zmian. Jeszcze do niedawna sądzono, że do powstawania torbieli przyczyniają się przede wszystkim infekcje bakteryjne, które powodują przedostawanie się włosów do przetoki. Obecnie wiadomo, że nie jest to jedyny czynnik wywołujący to schorzenie. Swój początek torbiel włosowa ma w skórze oraz tkance podskórnej, górnego odcinka bruzdy międzypośladkowej. Zazwyczaj jest to pojedyncze zagłębienie zlokalizowane dokładnie w linii środkowej ciała, w okolicach kości ogonowej. Z tego „dołka” wyrasta kępka czarnych, znacznie grubszych włosów. Prowadzi on z reguły w głąb, aż do wspólnej jamy torbieli, osadzonej głęboko, nad samą kością krzyżową lub ogonową.

Choć przyczyny tworzenia się zmian torbielowych nie zostały jeszcze jasno sprecyzowane, to wśród nich najczęściej wymienia się obfite owłosienie tułowia, wzmożoną potliwość, częste mikrourazy dolnych odcinków tułowia lub nieodpowiednią higienę osobistą. Powstawaniu torbieli sprzyja ciepło, wilgoć, brak dostępu powietrza oraz obecność bakterii beztlenowych na tych partiach skóry. W ich wyniku mogą tworzyć się stany zapalne, prowadzące do powstawania mikroropni, w których z biegiem czasu gromadzą się złuszczające się włosy. Nieleczone stany zapalne w obrębie kości ogonowej, rozprzestrzeniają się na okoliczne tkanki, zarażając je i prowadząc do powstawania kolejnych, wcześniej wspomnianych dołków. W ten sposób najczęściej powstaje torbiel włosowa. Inni specjaliści mówią o tym, że torbiele te są spowodowane zmianami wrodzonymi, które uaktywniają się w późniejszym wieku – najczęściej w okresie dojrzewania. Jeszcze jedna teoria głosi, że torbiel włosową mogą wywoływać hormony płciowe, które oddziaływają na gruczoły łojowe.

Torbielom włosowym może towarzyszyć nie tylko stan zapalny, ale także dotkliwy ból górnych partii bruzdy międzypośladkowej, z powodu powstania guza zapalnego. To właśnie bolesność i wycieki śluzowo-ropne z tych okolic, podawane są najczęściej, jako objawy choroby określanej mianem torbieli włosowej. Może im towarzyszyć stan podgorączkowy, a nawet gorączka. Pacjenci, przed poddaniem się badaniu, potrafią zwlekać nawet do pół roku, ignorując wycieki z ropnia. Nie zdają sobie sprawy, że w ten sposób torbiel włosowa nie tylko naraża zdrowe tkanki na zainfekowanie, ale też wyraźnie zagraża zdrowiu. Zakażenia ropne, bowiem, które tlą się w torbielach, rozszerzają się, szukając nowych ujść. W wyniku tego powstają wtórne ropnie i przetoki, atakujące całą skórę okolicy krzyżowo-ogonowej i mogą sięgać aż do kości. Określa się to także, jako „zespół lisiej nory”.

Leczenie torbieli włosowej

Rozpoznanie choroby nie wymaga specjalnego badania diagnostycznego. Zazwyczaj odbywa się ono na podstawie stwierdzenia charakterystycznych objawów wskazujących na stan zapalny tkanki podskórnej oraz określenia wyznaczonej lokalizacji zmiany.

Po określeniu rodzaju – ropień pierwotny lub wtórny, torbiel włosowa przewlekła lub nawrotowa – następuje decyzja o ewentualnym przeprowadzeniu zabiegu chirurgicznego. Polega ono na wycięciu zmiany w granicach zdrowych tkanek, a następnie wybraniu sposobu zaopatrzenia rany. Można ją, bowiem zostawić do gojenia poprzez ziarninowanie (tzw. metoda „na otwarto”, a jednocześnie gojąca się najdłużej, bowiem aż do 6 miesięcy), zamknąć częściowo – wszywając brzegi rany w jej dno, zeszyć, pozostawiają w jej wnętrzu dren lub zastosować technikę „przesuniętego płata skórnego”.

We wczesnych stadiach choroby zazwyczaj nacina się zainfekowaną tkankę, usuwa wydzieliny, a następnie podaje środki przeciwzapalne, którym w niektórych przypadkach towarzyszy antybiotyk. Pamiętajmy, że pojawienie się stanu zapalnego – czyli ropnia, prawie zawsze prowadzi do ich nawrotów. Torbiel włosowa każdorazowo powinna być usuwana chirurgicznie, ponieważ ewentualne okłady, maści czy nasiadówki, to jedynie doraźna pomoc, która nie doprowadzi do całkowitego wyleczenia.

Samo usunięcie torbieli włosowatej natomiast polega na pozbyciu się także jej odgałęzień, zachyłków oraz przetok pierwotnych i wtórnych, czyli wspomnianych wcześniej „lisich nor”. Właśnie, dlatego zabieg ten lepiej wykonać we wczesnych stadiach, kiedy włosowa torbiel, a jej właściwie tworzące nią struktury, nie są jeszcze skomplikowane. Mniejsze torbiele, wcześniej poddane diagnozie, nie tylko są łatwiejsze do usunięcia, ale też goją się znacznie szybciej.

Jeśli jednak torbiel nie daje żadnych objawów i nie posiada wskazań do operacji, wystarczy jedynie obserwować i okresowo kontrolować zmianę u specjalisty. Takie badania można wykonywać przykładowo – raz w roku.

Jak każdemu leczeniu operacyjnemu, usuwaniu torbieli włosowatych, również mogą towarzyszyć powikłania. Należą do nich:

  • zakażenie

  • krwawienie z rany pooperacyjnej

  • wydłużone gojenie się rany

  • rozejście się rany po zdjęciu szwów

  • nawrót torbieli włosowatej

W Klinice Proctogin zabieg usuwania torbieli włosowatych wykonujemy laserem. Taka metoda prowadzi do oszczędzania i ochrony tkanek, zapobiega powikłaniom w postaci martwic i pospiesza gojenie się ran. Kauteryzacja tzn. przecinanie tkanki torbieli włosowej elektrycznym aparatem cięcia i koagulacji elektryczny uszkodzi do 12 warstw komórek, pozostawiając martwice. Wpływ lasera sięga tylko do 3 warstw. Z tego powodu ból jest znacznie zmniejszony, a rana po usunięciu torbieli włosowej goi się szybciej – nawet do 2 tygodni. Stosujemy również metodę tzw. Karydalis polegającą na rekonstrukcji ran.