«

»

Kamica żółciowa – leczenie, laparoskopowa operacja

Jeśli w pęcherzyku żółciowym, a ściślej mówiąc – w samej żółci, stwierdza się występowanie złogów substancji chemicznych, możliwe jest wystąpienie kamicy żółciowej.

Pęcherzyk żółciowy

Woreczek żółciowy (pęcherzyk żółciowy) – jak sama nazwa wskazuje, służy do magazynowania żółci produkowanej przez wątrobę do metabolizowania spożywanych tłuszczów. Położony jest nieco poniżej prawego płata wątroby, natomiast swoim kształtem przypomina gruszkę. Podczas trawienia poszczególnych składników pokarmowych organizm transportuje żółć drogami żółciowymi do dwunastnicy. Niekiedy jednak na drodze pojawiają się rozmaite złogi cholesterolu, jony nieograniczne, białka, barwniki czy sole żółciowe, z których powstają – większe lub mniejsze – kamienie. Najczęściej występującymi są kamienie mieszane, stworzone z cholesterolu i barwników lub te wywołane złogami samego cholesterolu. Jeśli drogi żółciowe przez zbyt długi czas blokowane są złogami, możliwe jest doprowadzenie do żółtaczki organizmu.

Na ryzyko zachorowania na kamicę żółciową, spowodowaną cholesterolem, narażeni są zwłaszcza mieszkańcy krajów wysoko rozwiniętych. Z kolei na drugą odmianę – barwnikową – osoby pochodzące z biednych rejonów Azji i Afryki. Jeżeli chodzi natomiast o uwarunkowania płciowe, trzykrotnie większe prawdopodobieństwo rozwoju choroby występuje u kobiet niż u płci przeciwnej. Jednym z powodów może być terapia hormonalna, zwłaszcza ta oparta na środkach antykoncepcyjnych. Dopiero po przekroczeniu 70. roku życia proporcje te wyrównują się. Dużą rolę mają także predyspozycje genetyczne, ponieważ kamicę żółciową można odziedziczyć po krewnych. Wśród pozostałych czynników ryzyka wymienia się:

  • nadwagę,
  • cukrzycę,
  • liczne ciąże,
  • hipertriglicerydemię,
  • zażywanie leków,
  • konsekwencje zabiegów, w postaci resekcji żołądka, zespołu krótkiego jelita itp.,
  • nagły spadek wagi,
  • wygłodzenie,
  • mukowiscydozę,
  • przewlekłe stany infekcyjne dróg moczowych.

Objawy

Nie zaobserwowano charakterystycznych objawów, mogących w sposób jednoznaczny sygnalizować o kamicy żółciowej, dlatego zazwyczaj diagnozuje się ją podczas kontrolnych badań woreczka żółciowego czy USG jamy brzusznej, wykonywanym przy innej okazji.

Jeżeli kamień nie zablokuje wejścia do przewodu pęcherzykowego, jedynymi objawami mogą być:

  • nadmierne odbijanie,
  • wzdęcia,
  • uczucie sytości, pełności.

Są one na tyle ogólne, że trudno na ich podstawie jednoznacznie potwierdzić chorobę. Problem zaczyna się dopiero w momencie, kiedy kamień rzeczywiście utknie w przewodzie. Zakłócenie odpływu żółci prowadzi bowiem do bolesnych kolek wątrobowych, z nudnościami i wymiotami. Ból ten opisuje się jako nagłe i ostre uczucie przypominające atak, pojawiające się w okolicy nadbrzusza lub nieco niżej prawego łuku żebrowego. Następnie promieniuje ono w stronę pleców, prawego barku, łopatek, nawet samej szyi – i trwa około 3 godzin. Nie należy ignorować takich ataków, ponieważ mogą one doprowadzić do szeregu konsekwencji, stanowiących realne zagrożenie dla zdrowia i życia chorego. Zablokowany odpływ żółci prowadzi w dalszym etapie do odkładania się płynu zapalnego, w wyniku czego pęcherzyk rośnie i twardnieje. Z czasem wypełnia go wodniak i śluz, a chory może odczuwać gorączkę i dreszcze, charakterystyczne dla stanów zapalnych. Jeśli dojdzie do zakażenia wodnistego płynu, już tylko krok dzieli nas od zapalenia dróg żółciowych, trzustki czy otrzewnej.

Leczenie pierwszych objawów kamicy żółciowej

Jeśli zaobserwujesz u siebie powyższe objawy, koniecznie zgłoś się do specjalisty. Zwłaszcza w momencie, kiedy pojawia się wysoka gorączka, dreszcze czy wymioty. Na kolki pęcherzykowe warto przyjąć leki rozkurczowe lub przeciwbólowe, które zaleci lekarz. Wśród nich najczęściej występują:

  • środki rozkurczowe – drotawertyna, hioscyna,
  • środki przeciwbólowe – paracetamol, metamizol,
  • niesteroidowe leki przeciwzapalne,
  • preparaty przeciwbólowo-rozkurczowe.

Możliwe, że do zdiagnozowania kamicy żółciowej konieczne będą dodatkowe badania. Dopiero po nich nastąpi właściwe leczenie.

Badania

Stan zapalny woreczka żółciowego może potwierdzić dopiero kompleksowe USG brzucha, podczas którego ocenia się rozmiar pęcherzyka, grubość ścian, drożność przewodów oraz ewentualnie występujące kamienie.

Inna metoda, stosowana równie często przez lekarzy, to próba wątrobowa, wykonywana pod kątem wzrostu wskaźników biochemicznych i ilości leukocytów we krwi. Nieprawidłowe wyniki w tym zakresie są również charakterystyczne przy diagnozowaniu kamicy woreczka żółciowego.

Wykluczenie nowotworów pęcherzyka możliwe jest na podstawie tomografii komputerowej. Kamica żółciowa to jedno z podejrzeń przy wyżej opisanych objawach, dlatego tak ważne jest przeprowadzenie specjalistycznych badań, które wykluczą obecność pozostałych – groźniejszych chorób – i pozwolą podjąć właściwe leczenie.

Natomiast jeśli lekarz podejrzewa, że kamień mógł już znaleźć się w drogach żółciowych, niezbędna będzie wsteczna cholangiopankreatografia, polegająca na wprowadzeniu endoskopu pod znieczuleniem ogólnym, aż do połączenia dróg żółciowych z dwunastnicą. Znalezione podczas badania kamienie żółciowe, po nacięciu zwieracza dróg żółciowych, przedostają się do dwunastnicy. Większe kamienie wyjmuje się przy użyciu specjalnego koszyczka lub poprzez delikatnie przeprowadzane kruszenie. Nie zawsze jednak badanie to pozwala na całkowite pozbycie się problemu kamicy. Czasami potrzebne są dodatkowe metody.

Kamica żółciowa – leczenie właściwe

Gdy kolka żółciowa, pomimo przyjmowania leków, doprowadzi do groźnych dla zdrowia i życia powikłań, może okazać się, że potrzebne będzie dodatkowe leczenie chirurgiczne. Kamica żółciowa to choroba, przy której stosuje się jeden rodzaj zabiegów. Zazwyczaj polegają one na usunięciu woreczka żółciowego, przeprowadzanym metodą otwartą lub laparoskopową.

W pierwszej rozcina się powłoki brzuszne i wycina pęcherzyk, razem ze złogami. Metoda ta należy do klasycznych, jednak niechętnie stosowanych przez lekarzy specjalistów. Głównie dlatego, że rany pozabiegowe goją się dłużej, a pacjenci zmuszeni są do pozostania na oddziale w celu dodatkowej obserwacji.

W drugiej natomiast, zwanej laparoskopową cholecystektomią – czyli operacją kamicy żółciowej, wprowadza się specjalny sprzęt, który umożliwia stworzenie 3 minimalnych nacięć na ścianie brzucha. Ponieważ normalne nacięcia mają długość nawet do 15 cm, lekarze preferują przeprowadzanie laparoskopowej operacji kamicy żółciowej, sprowadzającej się do wykonania cięcia o wielkości maksymalnie 1,5 cm. Po przeprowadzonym operacji pacjent czuje się dobrze, a ból jest zdecydowanie mniejszy niż przy klasycznej operacji, co pozwala na opuszczenie szpitala już po dniu. Dzięki temu, możliwy jest znacznie szybszy powrót do normalnego funkcjonowania.

Przed podjęciem decyzji o zabiegu, konieczna jest konsultacja z chirurgiem. Na indywidualnej wizycie przedstawiana jest zarówno sama procedura laparoskopowej operacji kamicy żółciowej, jak i przebieg całego leczenia. Właściwy zabieg poprzedzony jest szeregiem badań laboratoryjnych:

  • morfologią,
  • poziomem cukru,
  • APTT,
  • wskaźnikiem protrombinowym,
  • poziomem elektrolitów,
  • badaniem EKG,
  • dodatkowymi, w przypadku wystąpienia dodatkowych chorób współistniejących.

Ryzyko pozabiegowe związane jest z powstawaniem kilku rodzajów powikłań, m.in. odm podskórnych, śródpiersiowych, opłucnowych, zatorów powietrznych, krwawienia z miejsc wkłucia lub biopsji, żółciowych zapaleń otrzewnej lub pozostałych powikłań układu krążenia.

I choć laparoskopowa operacja kamicy żółciowej wydaje się być metodą idealną, to jednak nie w każdym przypadku jest ona wskazana. Wątpliwości budzą zwłaszcza ci pacjenci, których wcześniej poddano już zabiegom chirurgicznym jamy brzusznej lub przebyli oni inne, podobne choroby. Dodatkowo, zabieg laparoskopowy wykonywany jest przy znieczuleniu ogólnym, stąd przeciwwskazania dotyczące zaawansowanej niewydolności krążenia lub pozostałych stanów, które uniemożliwiają podanie znieczulenia. Właśnie dlatego niezbędne jest udanie się do lekarza specjalisty, który zadecyduje, czy w danym przypadku laparoskopowa operacja kamicy żółciowej będzie mogła zostać przeprowadzona.

Niekiedy zatem konieczna jest odpowiednio dobrana do chorego farmakoterapia. Przeprowadza się ją tylko w przypadku braku powikłań oraz kamieniach, których wielkości wynosi max 2 cm w średnicy. Długość terapii wynosi zazwyczaj do pół roku i ustalana jest indywidualnie, w każdym przypadku z osobna. Chorym podaje się wówczas kwas ursodeoksucholowy, jednak ryzyko nawrotu choroby wynosi ponad połowę. Wyleczenie z kamicy żółciowej możliwe jest wyłącznie po wycięciu pęcherzyka, będącego siedliskiem kamieni. Leczenie farmakologiczne rzeczywiście może zmniejszyć skutki kamicy żółciowej, jednak nie pozwala na całkowite jej wyeliminowanie.

Co po leczeniu?

Jeśli zakończymy leczenie, warto zastosować się do kilku wskazówek, które sprawią, że kamica żółciowa stanie się wyłącznie przykrym wspomnieniem. Nie stwierdzono, jakie przyczyny mają wpływ na zwiększone ryzyko zachorowalności, jednak po wnikliwej obserwacji wyróżniono kilka czynników, które prowokują tworzenie się kamieni – np. otyłość czy hipertriglicerydemię. Ważne zatem jest utrzymywanie prawidłowej, odpowiednio zbilansowanej diety, ponieważ ani zaawansowana farmakoterapia, ani doskonale przeprowadzona laparoskopowa operacja kamicy żółciowej nie gwarantują całkowitego pozbycia się nawrotu choroby. Należy zatem wykluczyć:

  • tłuste mięso i ryby,
  • majonez,
  • margarynę,
  • smalec,
  • produkty pikantne,
  • produkty niskowęglowodanowe.

Dietę powinno się oprzeć na 5-6 niewielkich posiłkach spożywanych w odpowiednich odstępach czasowych w ciągu dnia, bogatych w takie produkty jak np. odtłuszczony nabiał, chleb pszenny, kasze lub makaron. Potrawy należy gotować bądź dusić, tak jak zaleca się to przy schorzeniach wątroby lub dróg żółciowych.

Należy pamiętać, że usunięcie woreczka żółciowego należy do najczęstszych zabiegów przeprowadzanych przez lekarzy chirurgów. Laparoskopowa operacja kamicy żółciowej lub dowolne inne metody stosowane w szpitalach nie powinny zatem budzić obaw wśród chorych. W przypadku zaobserwowania wyżej wymienionych objawów, konieczne jest niezwłoczne skonsultowanie się z lekarzem specjalistą, który przeprowadzi prawidłową diagnozę.

Zobacz także