«

»

Diagnoza nowotworowa jelita grubego

Nowotwór jelita grubego to jedna z najczęstszych przyczyn śmierci w Polsce. Dlaczego tak wiele osób choruje na to schorzenie? W jaki sposób można się przed nim ustrzec? Czy w ogóle istnieją takie metody i jak przebiega leczenie nowotworu?

Przyczyny zachorowań

Proces wykształcenia nowotworu jelita grubego trwa ok. 10 lat. Zmiany następują w powstałych polipach okrężnicy. Na podstawie mutacji genów, gruczolak przeobraża się w raka. Nie ma reguły, jeśli chodzi o płeć. Diagnoza nowotworowa jelita grubego przeprowadzana jest równie często w przypadku kobiet, co mężczyzn. W Polsce, zaraz po raku sutka i płuca, jest chorobą najczęściej prowadzącą do zgonów.

Najbardziej narażone na nowotwór jelita grubego są osoby, w których rodzinie występowała choroba okrężnicy lub odbytnicy, ale też takie przypadłości, jak:

  • przewlekły stan zapalny jelita grubego,
  • rodzinny zespół polipowatości,
  • rak okrężnicy lub odbytnicy,
  • zaawansowany gruczolak okrężnicy bądź odbytnicy.

Wpływ na wystąpienie choroby może mieć nieprawidłowa dieta, obfita w białka zwierzęce i tłuszcze nasycone, brak aktywności fizycznej, palenie papierosów czy nadmierne spożywanie alkoholu. Wydaje się zatem analogiczne, że zdrowy styl życia może zminimalizować ryzyko wystąpienia nowotworu.

Zaobserwowano również wzrost zachorowań po ukończeniu 60. roku życia, dlatego zaleca się częstsze badania już po 50.

Objawy

Do najczęstszych objawów towarzyszących nowotworowy jelita grubego, należy:

  • krew (także utajona) w stolcu,
  • wyraźna zmiana systematyki wypróżnień,
  • zaparcia,
  • inny kształt kału,
  • anemia,
  • zmęczenie,
  • spadek masy ciała,
  • bóle brzucha,
  • nudności,
  • wymioty.

Diagnoza nowotworowa jelita grubego

Diagnozę nowotworu jelita grubego można postawić już w początkowym stadium choroby. Podejrzenia budzi pojawienie się krwi w kale, zmiana systematyki wypróżnień czy anemia. Aby stwierdzić zagrożenie, wykonuje się badanie per rectum, ponieważ aż 1/4 nowotworów prowadzi do zmian w ostatniej części odbytnicy – a co za tym idzie, można wyczuć ją w sposób palpacyjny. Co ważne, badanie to powinno się wykonywać profilaktycznie u każdej osoby, która ukończyła 45. rok życia – np. podczas wizyty u lekarza ogólnego. Chcąc potwierdzić krwawienie utajone, poddaje się kał badaniom pod kątem krwi. Nie istnieje konieczność poddawania się badaniu w laboratorium, ponieważ w aptece dostępne są zestawy do samodzielnej diagnozy. Jeśli wynik wyjdzie dodatni, nie musi to od razu świadczyć o nowotworze jelita grubego, ale też sygnalizować o innych schorzeniach. Natomiast brak potwierdzenia obecności krwi utajonej wcale nie musi jednoznacznie wykluczyć choroby. Warto zatem poddać się dodatkowym diagnozom.

Jednym z podstawowych badań, jakim towarzyszy diagnoza nowotworu jelita grubego, jest kolonoskopia, umożliwiająca dokładne obejrzenie wnętrza jelit, a nawet usuwanie niektórych polipów. Nie powinna ona powodować dyskomfortu czy bólu. W Polsce funkcjonuje program przesiewowy, mający na celu wykrycie raka jelita grubego u osób powyżej 50. roku życia lub pozostałych, które są obciążone genetycznie.

Zanim pacjent zostanie poddany ewentualnemu zabiegowi, niezbędne jest przeprowadzenie szczegółowej diagnostyki obrazowej, np.:

  • radiologii (brak możliwości pobrania wycinków, ale dokładny obraz jelita grubego),
  • ultrasonografii (ocena wystąpienia przerzutów nowotworowych na wątrobie i węzłach chłonnych),
  • tomografii komputerowej (ocena rozległości procesu nowotworowego),
  • rezonans magnetyczny (przeprowadzany na układzie pokarmowym).

Dodatkowo można przeprowadzić oznaczenie poziomu markerów nowotworowych, tj. antygenu karcinoembrionalnego CEA i alfy fetoproteiny AFP. Są to wyjątkowe substancje, możliwe do wykrycia we krwi, moczu lub pozostałych wycinkach tkanek. Do ich zidentyfikowania niezbędna jest analiza specjalna, która towarzyszy leczeniu operacyjnemu lub chemioterapii. W ten sposób ocenia się efekty lub monitoruje ewentualny nawrót choroby.

Kiedyś pojawiły się wzmianki o zapobieganiu nowotworom jelita grubego poprzez spożywanie kwasu acetylosalicylowego. Jednak taka profilaktyka – nie w postaci mikrodawek, ale min. 350 mg dziennie – może doprowadzić do krwawień czy perforacji żołądka lub dwunastnicy. Z tego powodu nie jest zalecana przez lekarzy specjalistów.

Badania przesiewowe

Przeprowadza się je na osobach zdrowych, które nie skarżą się na objawy typowe dla nowotworu jelita grubego, jednak chcą sprawdzić swój stan zdrowia, np. ze względu na wcześniejsze choroby w rodzinie czy ukończenie 50. roku życia. Ich wykonanie jest niezwykle ważne z jednego względu. Prawdopodobieństwo wyleczenia rośnie wraz z wczesnym wykryciem raka. W Polsce blisko 80% żyje zaledwie 5 lat od zakończenia leczenia. Jak to możliwe? Wszystko spowodowane jest zbyt długim zwlekaniem z wizytą u lekarza, ale i niedostatecznie rozwiniętymi badaniami przesiewowymi. W momencie rozpoznania choroby ponad połowa nowotworów jest już zaawansowana, a to minimalizuje możliwość wyleczenia. W wyższych stadiach choroby, szanse na pokonanie nowotworu jelita grubego spadają poniżej 10%. Niezbędne jest zatem wykonywanie badań przesiewowych.

Zobacz także