«

»

Diagnoza i leczenie stanu zapalnego jelita grubego i jelita wrzodziejącego cienkiego

Obecnie mówi się, że nawet 1/3 ludzkości może leczyć się ze stanu zapalnego jelita grubego i cienkiego, zwanym także zespołem jelita drażliwego. Choroba ta dotyka zarówno mieszkańców państw wysoko rozwiniętych, jak i tych uboższych. Nie ma zatem reguły, która wskazywałaby na wyższy wskaźnik zachorowalności przypisany do konkretnych danych demograficznych.

Natomiast ryzyko zachorowania może determinować płeć, ponieważ wśród chorych aż 3/4 stanowią kobiety. Same czynniki chorobotwórcze nie zostały jednak oficjalnie potwierdzone. Spekuluje się jednak o istocie zaburzeń motoryki jelit, wpływie nieprawidłowej diety lub czynnikach psychospołecznych. Stwierdzono również, że osoby cierpiące na zespół jelita drażliwego posiadają – zgodnie z nazwą choroby – bardziej wrażliwe i ruchliwe jelita, które kurczą się w wyniku nawet najdrobniejszych stymulacji.

Wpływ na nasilenie objawów ma z kolei psychika człowieka. Stres powoduje bowiem zaostrzenie, a nawet samo wystąpienie stanu zapalnego jelita grubego i jelita cienkiego, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i jelita drażliwego, przy którym niezbędne są diagnoza i leczenie. To zaś prowadzi do depresji i pogorszenia ogólnego samopoczucia, co wywołuje kolejne objawy. Można zatem stwierdzić, że stres powoduje błędne koło choroby – nerwy powodują ból, który prowadzi do jeszcze większego zdenerwowania.

Pozostałe przyczyny, takie jak: bakteryjna infekcja przewodu pokarmowego, antybiotykoterapie, dieta obfitująca w tłuszcze, kofeinę i alkohol czy po prostu przejadanie się – nie zostały potwierdzone jako te, które mogą spowodować wystąpienie stanu zapalnego jelita grubego i cienkiego.

Objawy

Najbardziej uciążliwe objawy zespołu jelita drażliwego to zazwyczaj intensywne bóle brzucha, problemy z defekacją oraz zmiana rytmu wypróżnień. Chorzy mogą także zaobserwować śluz w kale lub skarżyć się na wzdęcia. Objawy te występują zazwyczaj różnie, okresowo nasilając się. Warto zatem zwrócić uwagę na:

    • Ból brzucha

Ten charakterystyczny dla stanu zapalnego występuje o różnych porach i z różnym nasileniem. Może przyjąć charakter przewlekły lub nawracający. Każdy chory odczuwa ból indywidualnie – u jednych jest to tępe pobolewanie, połączone z atakami kolek, natomiast inni czują zaledwie niewielki dyskomfort. Najczęściej ból ten lokalizowany jest w lewym dole biodrowym, jednak może się to zmieniać. Zazwyczaj dopada nas po spożyciu posiłku, a ratunek przynosi – po prostu – wypróżnienie.

    • Wzdęcia

Najbardziej dokuczliwe w ciągu dnia, towarzyszy im częstsze niż zwykle oddawanie gazów. Uczucie dyskomfortu może nasilać się do tego stopnia, że będziemy czuli się nieswojo w ubraniu, które nosimy. Niekiedy gazy przeplatają się z burczeniem w brzuchu.

    • Wypróżnianie

prawidłowy rytm wypróżnień zakłada od 3 razy na dzień do takiej samej liczby – na tydzień, przy czym nie powinno się wówczas obserwować silnych skurczy, bólu czy ślady krwi lub śluzu w kale. Przy zespole jelita drażliwego stałe jest doświadczanie biegunek, zaparć, a nawet jednych i drugich – zwłaszcza bezpośrednio po posiłku. Chorym może towarzyszyć poczucie niedokładnego wypróżnienia lub ciągła potrzeba oddania stolca. Co ważne, częstotliwość wypróżnień może wzrastać podczas miesiączki lub dowolnego bólu brzucha.

    • Inne

oprócz charakterystycznych objawów związanych z jelitami, chorzy mogą skarżyć się na ciągłe uczucie senności, ból pleców, głowy, ucisk pęcherza moczowego, nieprzyjemny posmak w jamie ustnej, a nawet chorobę lokomocyjną czy zaburzenia miesiączek.

Warto zaznaczyć, że powyższe objawy ustępują podczas snu, a chorzy – pomimo przewlekłych stanów zapalnych – nie tracą na wadze.

Ponieważ choroba utrudnia normalne funkcjonowanie, osoby zmagające się ze stanami zapalnymi jelita grubego lub cienkiego izolują się od społeczeństwa, rezygnując z podróży czy publicznego pokazywania się.

Zanim rozpoczniemy leczenie

Objawy towarzyszące stanom zapalnym jelita grubego i cienkiego mogą także zwiastować inne choroby. Najgroźniejsza z nich to nowotwór złośliwy jelita, dlatego tak ważne jest postawienie odpowiedniej diagnozy, która wykluczy pozostałe schorzenia.

Dla przypomnienia, najbardziej charakterystyczne objawy zespołu jelita drażliwego to:

  • ból brzucha,
  • biegunka,
  • zaparcia,
  • uczucie niepełnego wypróżnienia,
  • wzdęcia,
  • zgaga,
  • nudności,
  • śluz lub krew w kale,
  • odbijanie.

Po zdiagnozowaniu zespołu jelita drażliwego należy obserwować występowanie innych objawów. Gorączka, krwotoki, utrata wagi, nocne bóle czy ogólne pogorszenie samopoczucia powinny być natychmiastowo skonsultowanie z lekarzem.

Zespół jelita drażliwego – diagnoza i leczenie

W pierwszej kolejności lekarz przeprowadza wywiad. Następnie przystępuje do badań fizykalnych, a czasem – dodatkowych. Zazwyczaj leczenie nie wymaga konsultacji z gastrologiem, a diagnoza wystawiana jest przez lekarza ogólnego.

Ponieważ nieznane są przyczyny zachorowań na zespół jelita drażliwego, niemożliwe jest leczenie samej choroby, a jedynie jej skutków. Najlepszym wyjściem jest doprowadzenie do całkowitego złagodzenia objawów, dlatego tak ważne jest, aby chory dowiedział się wszystkiego o schorzeniu. Kompleksowy wywiad pozwala często na wyłonienie czynników, które prawdopodobnie w największym stopniu przyczyniły się do wystąpienia objawów. Na podstawie tych informacji, można ustalić, co należy zmienić – np. warunki panujące w domu czy w pracy. Jeśli chorzy zmagają się z depresją lub nerwicą, konieczne będzie zasięgnięcie porady psychologa. Lekarz może zlecić także leczenie farmakologiczne, zalecając preparaty antybiegunkowe czy antyzaparciowe, a podczas bolesnych ataków – leki rozkurczowe i środki przeciwbólowe.

Warto także udać się do dietetyka, który skomponuje odpowiednio zbilansowaną dietę, dostosowaną do stanu zdrowia. Choć dotąd nie wykazano związku między nieodpowiednim odżywianiem, a występowaniem objawów, to jednak prawidłowo dobrane posiłki mają rzeczywisty wpływ na jelita. Wśród zalecanych produktów wyróżnia się:

  • warzywa,
  • owoce,
  • kasze.

Składniki te są bowiem bogate w błonnik, który zmniejsza skurcze i wypełnia jelita, pomagając zatrzymać wodę. Dzięki temu stolec staje się bardziej miękki.

Z kolei pokarmy, które należy kategorycznie wykluczyć z diety, to:

  • kapusta,
  • bób,
  • groch,
  • fasola,
  • piwo,
  • sok jabłkowy,
  • sok winogronowy,
  • banany,
  • orzechy,
  • rodzynki.

Wszystkie te produkty przyczyniają się do powstawania wzdęć.

Ponieważ zdiagnozowany zespół jelita drażliwego jest schorzeniem przewlekłym, może dezorganizować życie chorych. Obecnie nie ma możliwości całkowitego wyleczenia, ale prawdopodobne jest zminimalizowanie wszelkich objawów.

Zapalenie jelita cienkiego

Mierzy około 5-6 m i stanowi najdłuższą część przewodu pokarmowego, razem z dwunastnicą, jelitem czczym i krętym. Jego funkcją jest rozkładanie substancji odżywczych na takie składniki, które mogą zostać wchłonięte przez organizm.

1. Specyfika choroby

Zapaleniu jelita cienkiego najczęściej towarzyszy biegunka, wysoka gorączka, wymioty i ostre bóle brzucha. Często powodowane jest wirusami, bakteriami lub pasożytami, które dostają się do organizmu poprzez zatruty pokarm lub kontakt z nosicielem. Wśród nich przyczyn zachorowania najczęściej wymienia się:

  • norowirusy,
  • rotawirusy,
  • astrowirusy,
  • bakterie: Salmonellę, Shigellę, Campylobacter.

Kto może zachorować na zapalenie jelita cienkiego? Największe ryzyko występuje u osób, które cierpią nie niedobory odporności, zaburzenia czynności żołądka, którym towarzyszy rzadsze wydzielanie kwasu solnego – naturalnej bariery. Właśnie dlatego należy myć owoce i warzywa przed spożyciem, a także uważać na surowe jajka, majonez czy niedogotowany drób. Przed zapaleniem jelita cienkiego chroni także prawidłowa higiena, ponieważ schorzenie często nazywane jest „chorobą brudnych rąk”.

Lekarzom znana jest także celiakia, czyli typowe zapalenie jelita cienkiego, zwane powszechnie alergią na gluten. Chorzy skarżą się na wymioty, nudności, przewlekłe biegunki czy wzdęcia spowodowane spożyciem produktów pszenicznych i zbożowych. Konieczność częstszego wypróżniania może prowadzić do niedożywienia i niedokrwistości. Stąd osłabienie, bladość i zawroty głowy. Jednak choroba ta wpływa nie tylko na układ pokarmowy. Może także wywołać opryszczkowe zapalenie skóry, osłabienie mięśniowe czy niedobór wzrostu u dzieci.

Z kolei do nieswoistych zapaleń jelita cienkiego należy choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

2. Leczenie stanu zapalnego jelita grubego i jelita cienkiego

W pierwszej kolejności wykonuje się ogólne badanie krwi i badanie na obecność drobnoustrojów w organizmie (także kału). Na ich podstawie ocenia się ewentualną obecność wykładników zakażenia oraz stopień odwodnienia. Możliwe jest zlecenie dodatkowych badań:

  • USG jamy brzusznej,
  • RTG jamy brzusznej,
  • gastroskopię,
  • kolonoskopię
  • tomografię komputerową.

W leczeniu stanu zapalnego jelita grubego i jelita cienkiego najistotniejsze jest wskazanie pierwotnej przyczyny. Jeśli powodem jest zakażenie – należy nawadniać pacjenta przegotowaną wodą, pitą często i małymi łykami lub w ciężkich przypadkach – kroplówką. Jeśli zakażenie ma charakter bakteryjny, niezbędne będzie wprowadzenie antybiotyku. Efekty celiakii minimalizuje się odpowiednią dietą, uwzględniającą: ryż, ziemniaki, mięso, warzywa i owoce, a także specjalne produkty bezglutenowe. Leczenie stanu zapalnego jelita grubego i jelita cienkiego ustala się indywidualnie, w zależności od intensywności objawów.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego

1. Specyfika choroby

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to choroba z grupy nieswoistych zapaleń jelit, które obejmuje błonę śluzową oraz podśluzową jelita grubego. Zazwyczaj ma ono charakter przewlekły, a pierwsze objawy pojawiają się w wieku 15-25 lat lub 55-65 lat. Przyczyny choroby nie są znane, jednak wyższy wskaźnik zachorowalności obserwuje się u osób, których krewni chorowali na wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

Wśród objawów, najczęściej pojawia się krwista biegunka, nietrzymanie stolca, skurcze odbytu, ból brzucha, gorączka, osłabienie i spadek wagi. W większości przypadków choroba przebiega jednak łagodnie. Zaledwie 1/5 chorych skarży się na ostre objawy, w tym oddawanie ponad 6 stolców z krwią na dzień, osłabienie, wzrost częstotliwości rytmu serca, słabszą perystaltykę, niedokrwistość i uciążliwe wzdęcia.

2. Leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego

Jeśli zaobserwujesz u siebie objawy, koniecznie zgłoś się do lekarza. Ten zleci badanie kału w kierunku obecności leukocytów, wykona posiew i hodowlę w kierunku bakterii: Campylobacter, Shigella, Salmonella, Yersinia. Ostateczne rozpoznanie możliwe jest na podstawie endoskopii jelita grubego, podczas której pobiera się wycinki do badania histopatologicznego.

Postaci choroby oraz wynikające z niej skutki:

  • postać łagodna – nadżerki, zatarcie rysunku naczyniowego błony śluzowej, jej granulowanie, kruchość i wysięk zapalny,
  • postać ciężka – owrzodzenia głębokie, obnażona błona śluzowa, pozbawiona nabłonka,
  • postać przewlekła – gładkie fałdy błony śluzowej, pseudopolipy zapalne.

W leczeniu, w zależności od stopnia zaawansowania choroby i ostrości jej objawów, wykorzystuje się:

  • preparaty kwasu 5-aminosalicylowego,
  • doustne glikokortykosteroidy,
  • leki immunosupresyjne,
  • cyklosporynę,
  • takrolimus,
  • leczenie chirurgiczne.

Ponieważ choroba ma charakter przewlekły, najważniejsze jest leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego nakierowane na zapobieganie jej nawrotom oraz łagodzenie objawów, tak, by przebiegała bez zaostrzeń. Nieleczona może doprowadzić do raka jelita grubego, dlatego surowo zabronione jest samodzielne odstawianie leków – nawet po ustąpieniu objawów. Warto także stosować odpowiednią dietę, bogatą w zbilansowane posiłki. Choć nie ma informacji o bezpośrednim wpływie nieprawidłowej diety na wzrost zachorowalności, to jednak może ona pomóc w łagodzeniu bolesnych objawów choroby.

Pamiętajmy, że w każdym przypadku najistotniejsza jest odpowiednia diagnoza, a następnie leczenie stanu zapalnego jelita grubego i jelita cienkiego, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i jelita drażliwego.

Zobacz także